‘Democratie leer je door te doen, en dit jaar deden 344 jongeren precies dat’

Van De Hef in Rotterdam tot de bibliotheek van Almelo: tussen maart en mei 2026 stonden 344 leerlingen van 23 scholen achter de katheder. Op vier debattoernooien van DebatUnie leerden ze argumenteren, luisteren en hun stem laten horen, met burgemeesters, raadsleden en politici op de eerste rij.

De debattoernooien zijn mede mogelijk gemaakt door de Leonardus Stichting. Het eerste toernooi vond plaats op 3 maart op het Noordik Lyceum in Almelo, waar 95 scholieren van tien Twentse middelbare scholen in drie debatrondes de strijd met elkaar aangingen.

Leerlingen moesten met elkaar in debat gaan over stellingen als: moet Nederland alleen nog ontwikkelingssamenwerking aangaan met landen waar tien jaar vrede heerst? En moeten scholen in het examenjaar nog lessen verplicht stellen?

Iedere ronde kregen de teams een nieuwe stelling, waarbij het standpunt door loting werd bepaald. Zo leerden de deelnemers niet alleen een goed argument op te bouwen, maar ook zich te verplaatsen in standpunten waar ze het zelf niet mee eens waren. Aan het einde van de dag was er daarnaast nog ruimte om in gesprek te gaan met politici.

Oorlogsspeelgoed

In april waren de jongsten aan de beurt. In de Bibliotheek Almelo debatteerden 67 leerlingen uit groep 7 en 8 van OBS De Weier en de Vrije School Almelo, en in De Hef in Rotterdam kwamen 108 leerlingen van drie scholen bij elkaar. De debatten gingen over een leeftijdsgrens voor oorlogsspeelgoed en een vierdaagse schoolweek, waarbij Almelose (oud-)raadsleden en de kinderombudsman van Rotterdam-Rijnmond aanschoven als gastjuryleden. Ze beoordeelden daarbij niet alleen wie zelf de beste argumenten had, maar ook welk team goed had geluisterd naar hun tegenstanders en met sterke reacties kwam.

Asielzaken

Tot slot gingen op 29 mei in Middelburg 74 scholieren van acht Zeeuwse middelbare scholen met elkaar in debat. Zij bogen zich over berichtgeving over individuele asielzaken, een boycot van het WK voetbal 2034 in Saoedi-Arabië en een verbod op fast fashion.

Hoewel tijdens de rondes fel werd gedebatteerd, stond dat een sportieve sfeer niet in de weg: tegenstanders gaven elkaar complimenten en tussen de rondes ontstonden gesprekken tussen leerlingen van verschillende scholen.

Het oordeel van de partners was helder: volgend jaar weer, want ‘het was super leuk en de leerlingen hebben weer veel geleerd’.

Beker

Wat de vier toernooien verbond, was meer dan de strijd om de beker. Overal stonden jongeren op die hun stem lieten horen, scherp naar elkaar luisterden en ontdekten dat je het stevig met elkaar oneens kunt zijn en elkaar toch serieus kunt nemen. De partners kijken dan ook alvast vooruit: de Bibliotheek Almelo wil graag een nieuwe editie en in Zeeland werd gelijk al een datum voor volgend jaar gezocht.

Alex Steinmetz van DebatUnie is tevreden over het project: ,,Dankzij de bijdrage van de Leonardus Stichting en de inzet van scholen, bibliotheken en lokale partners konden deze vier toernooien plaatsvinden. Democratie leer je door te doen, en dit voorjaar deden 344 jongeren precies dat.’’